Jenis dan Binaan Ayat Pasif

Ayat Pasif KGND Pertama dan Kedua

Contoh;

1. Rumput itu saya potong. (Saya memotong rumput itu. – Ayat Aktif)

2. Pokok itu awak tebang. (Awak menebang pokok itu. – Ayat Aktif)

Ayat Pasif KGND Ketiga

Contoh;

1. Buku itu dibaca oleh mereka. (Mereka membaca buku itu. – Ayat Aktif)

Ayat Pasif dengan Perkataan “kena”

Contoh;

1. Perompak itu kena tangkap polis. (Kata kena boleh digantikan dengan imbuhan –di)

Ayat Pasif dengan Imbuhan ke-…-an

Contoh;

1. Pelajar itu kehujanan semalam. (Perkataan “kehujanan boleh digantikan dengan “kena” hujan.)

Soalan STPM S2 2020

Tukarkan ayat aktif yang berikut kepada ayat pasif.

(a) Saya membeli baju yang berwarna merah jambu itu.

................................................................................................[1]

(b) Ibu menghidangkan nasi lemak kepada kami.

................................................................................................[1]

Jawapan

(a) Baju yang berwarna merah jambu itu saya beli.

(b) Nasi lemak dihidangkan oleh ibu kepada kami.

Latihan Analisis Kesalahan Bahasa

Pelajar Semester 2 boleh menggunakan soalan Analisis Kesalahan Bahasa di bawah sebagai latihan ketika Perintah Kawalan Pergerakan (PKP) sedang dikuatkuasakan sekarang. Jadi, pelajar boleh mencuba latihan di bawah dengan menganalisis kesalahan bahasa yang terdapat di dalam petikan tersebut. Pelajar perlu mengenal pasti tiga kesalahan seperti kesalahan kata, frasa, atau ayat dalam petikan tersebut. Setelah mengenal pasti tiga kesalahan, pelajar perlu memberikan alasan bagi setiap kesalahan tersebut berdasarkan rumus tatabahasa yang telah dipelajari dan menulis pembetulannya.

Soalan

Baca petikan yang berikut dan kenal pasti kesalahan bahasa yang terdapat di dalamnya. Bagi setiap kesalahan, jelaskan sebab kesalahan dan kemudian buat pembetulan.       

[9]

Fasa ketiga Perintah Kawalan Pergerakan (PKP) berupaya untuk menamatkan penularan wabak Covid-19 di Malaysia. Ketua Pengarah Kesihatan menjelaskan bahawa keyakinan itu bersandarkan kepada perkembangan statistik penularan wabak terbabit. Kesinambungan kawalan yang menyaksikan kejayaan hingga penyakit tersebut dapat dikurangkan menerusi PKP fasa pertama dan kedua harus diteruskan pada fasa ketiga. Dengan kerjasama semua pihak dapat mengurangkan bilangan pesakit Covid-19. Jika kita boleh melakukannya, kita akan dapat menangani wabak tersebut dengan jayanya. Tambahan pula, hingga ke hari ini, hampir separuh daripada kes positif Covid-19 yang dilaporkan di negara ini sudah pulih sepenuhnya.

Bil.	Kesalahan	Sebab kesalahan	Pembetulan
(a)
(b)
(c)

Jawapan cadangan boleh didapati daripada channel Youtube saya di alamat: https://www.youtube.com/watch?v=iwVvLE2U_sU

Kuiz Morfologi dan Sintaksis Siri 2

Assalamualaikum dan selamat sejahtera kepada semua.

Seperti yang dijanjikan, saya telah memuat naik soalan kuiz Morfologi dan Sintaksis Siri 2 untuk dijadikan latihan oleh pelajar-pelajar yang akan menduduki peperiksaan STPM Semester 2 nanti. Walaupun tarikh peperiksaan Semester 2 telah ditunda pada tarikh yang baharu iaitu dari 18 hingga 24 November 2020, soalan-soalan tersebut boleh digunakan untuk menguji pemahaman dan penguasaan pelajar terhadap topik-topik dalam Semester 2. Pelajar perlu memikirkan alasan atau sebab bagi sesuatu jawapan yang diberikan itu betul ataupun salah dengan menggunakan rumus tatabahasa yang betul. Setiap soalan perlu dianalisis dengan betul dan digunakan untuk merancang strategi belajar yang berkesan untuk mencapai kecemerlangan dalam peperiksaan Semester 2 nanti. 

Soalan kuiz tersebut boleh dilayari di sini. (https://forms.gle/CMq3UKyGtMD45KpG8)

Selamat belajar.

Kuiz Morfologi dan Sintaksis Siri 1

Assalamualaikum dan selamat sejahtera.

Pelajar digalakkan untuk belajar secara on-line dengan guru melalui pelbagai aplikasi internet dan mendapatkan bahan-bahan pembelajaran daripada pelbagai sumber dalam internet sepanjang Perintah Kawalan Pergerakan (PKP) akibat Covid-19 dikuatkuasakan oleh kerajaan. Jadi, saya ingin berkongsi bahan yang boleh dimanfaatkan oleh pelajar STPM Semester 2 ini iaitu soalan kuiz morfologi dan sintaksis. Soalan tersebut berbentuk objektif dan mengandungi 15 soalan setiap siri. Saya akan memuat naik kuiz tersebut secara berperingkat-peringkat. Soalan tersebut sekurang-kurangnya boleh digunakan oleh pelajar untuk membuat latihan dan menguji kefahaman terhadap setiap topik dan subtopik morfologi dan sintaksis untuk Semester 2. Soalan kuiz tersebut boleh dilayari di sini. (https://forms.gle/Su2n55NQJ3DDiWa5A)
Selamat belajar.

Morfologi - Bidang Morfologi

Bidang Morfologi STPM

Menganalisis Kehendak Soalan bidang morfologi (Soalan Semester 2 tahun 2019)

1      Yang manakah yang benar tentang kajian morfologi?

I    Pengklasifikasian kata mengikut golongan

II   Susunan bunyi dalam sesuatu kata

III  Peraturan membentuk kata

IV  Asal usul sesuatu kata

A  I dan III      B  I dan IV     C  II dan III     D  II dan IV

Soalan meminta pelajar untuk membuat pilihan terhadap pernyataan yang benar tentang kajian morfologi. Calon perlu menguasai konsep bidang morfologi dan jangan keliru dengan bidang fonologi dan sintaksis. Jawapan yang betul bagi kajian morfologi merujuk pengklasifikasian kata mengikut golongan kata dan peraturan membentuk kata iaitu pernyataan I dan III. Pernyataan II iaitu susunan bunyi dalam sesuatu kata ialah kajian fonologi. Pernyataan IV iaitu asal usul sesuatu kata pula merujuk sejarah perkembangan bahasa.

Morfem

Menganalisis kehendak soalan morfem (Soalan Ulangan Semester 2 tahun 2019)

1      Yang manakah yang menepati konsep morfem bebas?

I     Unit terkecil dalam bahasa

II    Terdiri daripada imbuhan

III   Boleh berdiri sendiri

IV   Mempunyai makna

A  I dan II      B  I dan IV     C  II dan III     D  III dan IV

Soalan meminta pelajar untuk membuat pilihan terhadap pernyataan yang menepati konsep morfem bebas. Calon perlu menguasai konsep morfem untuk menjawab soalan ini. Jawapan yang betul bagi konsep morfem bebas ialah morfem tersebut boleh berdiri sendiri dan mempunyai makna iaitu pernyataan III dan IV. Pernyataan I iaitu unit terkecil dalam bahasa ialah fonem. Pernyataan II iaitu terdiri daripada imbuhan pula merujuk morfem terikat.

Petua Menukar Ayat Dua Objek kepada Satu Objek

Pelajar perlu mengesan kata kunci atau kehendak soalan dan mengaitkannya dengan ayat yang terdapat dalam soalan. Garis kata kerja transitif,  objek tepat dan objek sipi dalam ayat tersebut. Jadi, pelajar perlu menguasai rumus ayat aktif yang mengandungi dua objek iaitu objek tepat dan objek sipi terlebih dahulu. Kemudian, pelajar perlu menguasai rumus untuk menukar ayat dua objek kepada ayat satu objek. Teknik untuk menukar ayat tersebut adalah dengan menukar imbuhan kata kerjanya dan memastikan satu objek sahaja selepas kata kerjanya.

Sebagai contohnya, analisis soalan struktur yang berikut.

36     Tukarkan ayat aktif transitif yang berikut kepada ayat aktif transitif yang mengandungi satu objek. (STPM U 2015)

(a)  Pengasuh itu memberi bayi susu.

 Pengasuh itu memberikan susu kepada bayi. (ayat satu objek sahaja iaitu "susu" sebagai objeknya) 

(b)  Azimah mengirimi ayahnya wang RM300.

 Azimah mengirimkan wang RM300 kepada ayahnya. (ayat satu objek sahaja iaitu "wang RM300" sebagai objeknya)

Teknik Mempasifkan Ayat yang Mengandungi Dua Objek

Pelajar perlu mengesan kata kunci atau kehendak soalan dan mengaitkannya dengan ayat yang terdapat dalam soalan. Garisi atau tandakan kata kerja transitif,  objek tepat, dan objek sipi dalam ayat tersebut. Jadi, pelajar perlu menguasai rumus ayat aktif yang mengandungi dua objek iaitu objek tepat dan objek sipi terlebih dahulu. Kemudian, pelajar perlu menguasai rumus ayat pasif daripada ayat dua objek. Teknik untuk mempasifkan ayat tersebut adalah dengan meletakkan objek tepatnya di hadapan kata kerja yang telah dipasifkan bagi ayat pasif ganti nama diri ketiga.

Contoh ayat aktif yang mengandungi dua objek ialah “Fatimah membancuhkan ayah kopi.” Apabila dipasifkan, ayat tersebut menjadi “Ayah dibancuhkan kopi oleh Fatimah.” (Ayah - KGND ketiga)  Contoh ayat aktif lain yang mengandungi dua objek ialah “Abang menghadiahi adik jam tangan.” Apabila dipasifkan, ayat tersebut menjadi “Adik dihadiahi jam tangan oleh abang.”  (Abang - KGND ketiga)

Bagi ayat pasif ganti nama diri pertama dan kedua pula, rumusnya adalah seperti yang berikut.

Contoh ayat aktif yang mengandungi dua objek untuk ganti nama diri pertama ialah “Saya membancuhkan ayah kopi.” (Saya - KGND pertama) Apabila dipasifkan, ayat tersebut menjadi “Ayah saya bancuhkan kopi.” (Saya - KGND pertama berada di hadapan kata kerja)  Contoh ayat aktif lain yang mengandungi dua objek untuk ganti nama diri kedua ialah “Kamu menghadiahi adik jam tangan.” (Kamu - KGND kedua) Apabila dipasifkan, ayat tersebut menjadi “Adik kamu hadiahi jam tangan.” (Kamu - KGND kedua berada di hadapan kata kerja) 

Teknik Menganalisis Ayat yang Mengandungi Dua Objek

Pelajar perlu mengesan kata kunci atau kehendak soalan dan mengaitkannya dengan ayat yang terdapat dalam pilihan jawapan. Garisi kata kerja transitif,  objek tepat, dan objek sipi dalam ayat tersebut. Jadi, pelajar perlu menguasai rumus ayat aktif yang mengandungi dua objek iaitu objek tepat dan objek sipi terlebih dahulu. Petuanya ialah objek tepat menjadi penyambut selepas kata kerja transitif dan kemudian diikuti oleh objek sipi. Kebiasaannya, kata kerja transitif yang diikuti oleh objek tepat dan objek sipi berimbuhan meN-...-kan dan meN-...-i. Contoh kata kerja transitif tersebut adalah seperti memasakkan, memotongkan, menghadiahi, menjatuhi, dan sebagainya.   

Cuba analisis kehendak soalan yang berikut. 

23  Frasa kerja + objek 1 + objek 2 + frasa keterangan

Ayat yang manakah yang binaannya seperti di atas? (STPM 2018)

A  Ibu mahu menjahitkan baju kurung nenek di dalam bilik saya.

B  Mereka telah menyelamatkan beberapa ekor anak buaya di sungai itu.

C  Kami akan menghadiahi Cikgu Wati sepasang baju semasa hari lahirnya.

D Seorang jururawat membantu ibu muda itu dengan menyapukan luka anaknya. 

Ayat A tidak menepati rumus ayat yang mengandungi dua objek kerana kata kerja transitifnya tidak diikuti oleh objek tepat dan objek sipi. Sepatutnya ayat yang mengandungi objek tepat dan objek sipi ialah “Ibu mahu menjahitkan nenek baju kurung di dalam bilik saya.”

Ayat B tidak menepati rumus ayat yang mengandungi dua objek kerana kata kerja transitifnya tidak diikuti oleh objek tepat dan objek sipi. Ayat “Mereka telah menyelamatkan beberapa ekor anak buaya di sungai itu.” cuma mengandungi satu objek. Frasa kerja “menyelamatkan beberapa ekor anak buaya di sungai itu” cuma mengandungi satu objek. Frasa “beberapa ekor anak buaya” merupakan satu objek sahaja dan frasa “di sungai itu” merupakan frasa keterangan. 

Ayat C menepati rumus ayat yang mengandungi dua objek iaitu frasa kerja transitifnya didikuti oleh objek tepat dan objek sipi. Ayat “Kami akan menghadiahi Cikgu Wati sepasang baju semasa hari lahirnya.” mengandungi kata kerja transitif “menghadiahi”, “Cikgu Wati” sebagai objek tepat dan “sepasang baju” sebagai objek sipi. Jadi, ayat C menepati binaan dalam soalan.

Ayat D tidak menepati rumus ayat yang mengandungi dua objek kerana kata kerja transitifnya tidak diikuti oleh objek tepat dan objek sipi. Dalam ayat “Seorang jururawat membantu ibu muda itu dengan menyapukan luka anaknya.” cuma mengandungi satu objek sahaja. Frasa “ibu muda” merupakan satu objek sahaja.

Kata Kerja yang Membawa Maksud Lokatif, Benefaktif, Kausatif, dan Refleksif

Teknik Menganalisis Soalan Fungsi imbuhan me-N...-i, me-N...-kan, dan ber-

Pelajar  perlu  mengesan  kata  kunci  atau  kehendak  soalan  dan mengaitkannya dengan perkataan  yang  dinyatakan  dalam  soalan.   Kemudian,  garisi   kata   yang  mengandungi imbuhan  tersebut.  Jadi,  pelajar perlu menguasai fungsi imbuhan me-N...-i terlebih dahulu. Imbuhan  me-N...-i   berfungsi  untuk  memberikan  maksud  lokatif  (atau  yang   berkaitan dengan lokasi). Jangan keliru dengan kata yang membawa maksud kausatif, benefaktif, dan refleksif.  Sebagai contohnya, analisis kehendak soalan yang berikut. 

Soalan 9
Pada  pagi  itu,  kami  menelusuri  hutan  itu  dengan  penuh hati-hati. Cahaya matahari mula menerangi  kawasan tempat  kami  bermalam.  Pokok-pokok rendang melindungi  tanah daripada  panas  matahari pagi.  Ahmad mengajak  kami untuk merenangi sungai  yang tidak jauh daripada khemah kami. (STPM 2016)

Yang manakah fungsi imbuhan meN-…-i  pada perkataan yang dicondongkan dalam petikan di atas?

A   Membawa maksud lokatif

B   Membawa maksud kausatif

C   Membawa maksud refleksif

D   Membawa maksud benefaktif

Terdapat empat kata yang berimbuhan meN-...-i dalam soalan iaitu menelusuri, menerangi, melindungi, dan merenangi. Keempat-empat kata tersebut berfungsi untuk membawa maksud lokatif. Semua perkataan tersebut membawa maksud lokatif kerana semuanya berkaitan dengan lokasi iaitu menelusuri, menerangi, melindungi, dan merenangi. Objek selepas kata kerja berimbuhan tersebut juga mempunyai lokasi.

Imbuhan yang membawa maksud kausatif pula ialah imbuhan meN...-kan. Imbuhan tersebut membawa maksud penyebab kepada sesuatu (Siapa atau apa yang menjadi penyebab). Contohnya, perkataan yang dimaksudkan adalah seperti memasukkan, menaikkan, mengemaskan, membersihkan, dan sebagainya. Contoh ayatnya adalah seperti yang berikut.

1. Azmi memasukkan buku ke dalam beg. (Azmi menjadi penyebab objek (buku) masuk ke dalam beg.)
2. Syed menaikkan bendera di tapak perhimpunan. (Syed menjadi penyebab objek (bendera) naik.)
3. Amirah mengemaskan biliknya itu. (Amirah menjadi penyebab objek (biliknya) itu kemas.)
4.  Alif membersihkan bilik itu. (Alif menjadi penyebab objek (bilik) itu bersih.)

Imbuhan  yang  membawa  maksud benefaktif  juga ialah imbuhan meN...-kan. Imbuhan tersebut   membawa  maksud   faedah   atau  “benefit”.  (siapa  yang  mendapat  faedah). Contohnya,  perkataan  yang  dimaksudkan  adalah  seperti  memasakkan,  membelikan, menjahitkan,  menuliskan, dan sebagainya. Objek tepat selepas  kata kerja tersebut yang mendapat  faedah  daripada  perbuatan subjek ayat. Contoh ayatnya adalah seperti yang berikut.

1. Kusalini memasakkan ayah nasi goreng. (Ayah mendapat faedah daripada perbuatan Kusalini.)
2. Kahirul membelikan adiknya buku cerita. (Adiknya mendapat faedah daripada perbuatan Kahirul.)
3. Sabena menjahitkan ibu baju kurung. (Ibu mendapat faedah daripada perbuatan Sabena.)
4. Aiman menuliskan nenek surat. (Nenek mendapat faedah daripada perbuatan Aiman)

Imbuhan  yang  membawa  maksud  refleksif  pula ialah imbuhan ber-. Imbuhan  tersebut membawa maksud refleksi kepada diri sendiri. (perbuatan yang dilakukan oleh  seseorang yang  memberikan  refleksi).   Contohnya,   perkataan  yang  dimaksudkan  adalah  seperti bersolek, bersikat, dan  sebagainya. Imbuhan bagi kata kerja tersebut  membawa  maksud refleksif.  Ayat tersebut  juga  tiada objek kerana  kata kerjanya ialah kata kerja tak transitif tanpa pelengkap. Contoh ayatnya adalah seperti yang berikut.

1. Farah sedang bersolek di hadapan cermin. (Farah melakukan perbuatan yang memberikan refleksi untuk dirinya.)
2. Ilman sedang bersikat di dalam bilik. (Ilman melakukan perbuatan yang memberikan refleksi kepada dirinya.)

Petua atau Teknik Menganalisis Soalan Ayat Pasif Songsang

Pelajar  perlu  mengesan  kata  kunci  atau  kehendak  soalan  dan mengaitkannya dengan jawapan  yang  telah  disediakan.  Jika  soalan meminta pelajar mengenal pasti binaan ayat pasif  songsang  yang  betul,  maka  pelajar  perlu  mengesan ayat asal iaitu ayat aktif bagi setiap  pilihan  jawapan  yang  disediakan  dalam  pilihan  A, B, C, dan D. Jadi, pelajar perlu menguasai   binaan  ayat  aktif,  dan  kemudian  pelajar  perlu  mempasifkan  ayat  tersebut dengan menepati rumus ayat pasif yang betul.

Semasa mempasifkan ayat, pelajar perlu mengenal pasti kata kerja transitifnya kerana kata kerja transitif sahaja yang boleh dipasifkan berbanding dengan kata kerja tak transitif yang tidak boleh dipasifkan. Pelajar juga perlu mengenal pasti kata ganti nama dalam ayat tersebut. Bagi ayat pasif ganti nama diri pertama dan kedua, rumusnya ialah kata ganti nama tersebut perlu berada di hadapan kata kerja. Bagi ayat pasif ganti nama diri ketiga pula, kata ganti namanya perlu berada di belakang kata kerja. Pelajar perlu berhati-hati dengan rumus frasa kerja pasif tersebut. Selepas dipasifkan, maka ayat itu perlu disongsangkan. Sebagai contohnya, analisis kehendak soalan yang berikut.

20. Yang manakah binaan ayat pasif songsang yang betul? (STPM U 2017)

       A   Kita akan tolong mangsa banjir itu.

       B   Kamu belum lagi hantar buku latihan itu.

       C   Telah kamu minum semalam air limau itu.

       D   Mereka susun kerusi meja di dalam kelas itu.

Ayat A tidak menepati rumus ayat pasif songsang kerana ayat aktifnya ialah “Kita akan menolong mangsa banjir itu.” Selepas dipasifkan, ayat tersebut menjadi “Mangsa banjir itu akan kita tolong.” (Kata ganti nama diri pertama - kita) Apabila disongsangkan, ayat tersebut menjadi “Akan kita tolong mangsa banjir itu.”

Ayat B juga tidak menepati rumus ayat pasif songsang kerana ayat aktifnya ialah “Kamu belum lagi menghantar buku latihan itu.” Selepas dipasifkan, ayat tersebut menjadi “Buku latihan itu belum lagi kamu hantar.” (Kata ganti nama diri kedua - kamu) Apabila disongsangkan, ayat tersebut menjadi “Belum lagi kamu hantar buku latihan itu.”

Ayat C menepati rumus ayat pasif songsang iaitu ayat aktifnya ialah “Kamu telah minum air limau itu semalam. Setelah dipasifkan, ayat tersebut menjadi “Air limau itu telah kamu minum semalam.” (Kata ganti nama diri kedua - kamu) Apabila disongsangkan, ayat tersebut menjadi “Telah kamu minum semalam air limau itu.”

Ayat D juga tidak menepati rumus ayat pasif songsang yang betul kerana ayat aktifnya ialah “Mereka menyusun kerusi meja di dalam kelas itu.” Setelah dipasifkan, ayat tersebut menjadi “Kerusi meja di dalam kelas itu disusun oleh mereka.” (Kata ganti nama diri ketiga - mereka) Apabila disongsangkan, ayat tersebut menjadi “Disusun oleh mereka kerusi meja di dalam kelas itu.”

ANALISIS KESALAHAN BAHASA

Teknik Menulis Jawapan bagi Soalan Analisis Kesalahan Bahasa

1. Baca petikan dengan teliti. Analisis setiap ayat dan tandakan kesalahan bahasanya.

2. Tulis  kesalahan  tersebut  di  dalam  petak  di  sebelah  kiri  (... meningkatkan lagi ...)

3. Tulis alasan kesalahan di dalam petak bahagian tengah (mulakan jawapan dengan menulis Kesalahan ...)

4. Tulis pembetulan atau jawapan yang betul di dalam petak di sebelah kanan (... meningkatkan harga lagi ...)

5.   Berikan tiga kesalahan, tiga alasan, dan tiga pembetulan sahaja walaupun ada empat kesalahan atau lebih dalam petikan soalan.

Kelemahan dan Kesilapan Jawapan Pelajar

1.     Kesalahan teknik menjawab soalan

2.     Tidak dapat mengesan kesalahan bahasa dalam petikan

3.  Tidak dapat memberikan alasan bagi kesalahan bahasa (lemah aspek morfologi & sintaksis)

4.     Tidak dapat memberikan jawapan yang betul bagi kesalahan bahasa

5.     Memberikan jawapan yang lebih daripada 3 (4 jawapan atau lebih)

Latihan

Baca petikan yang berikut dan kenal pasti kesalahan bahasa yang terdapat di dalamnya.  Bagi setiap kesalahan, jelaskan sebab kesalahan dan kemudian buat pembetulan.           [9]

Kita tidak menafikan bahawa kepentingan teknologi maklumat membawa kepada kemajuan dan kebaikan dalam kehidupan manusia. Namun, kewujudannya menyebabkan ancaman yang pelbagai daripada pihak yang tidak bertanggungjawab. Jika dilihat dari sudut negatif, kecanggihan teknologi internet menyebabkan berlakunya jenayah tradisional di dalam bentuk moden seperti peras ugut, penipuan, dan penyebaran fitnah. Di samping itu, remaja yang terlalu kerap melayari internet tidak dapat memiliki kehidupan bersosial kerana ketagih untuk berkomunikasi melalui alam maya.

Bil.	Kesalahan	Sebab Kesalahan	Pembetulan
(a)
(b)
(c)

Perkongsian Teknik Menjawab Soalan BM Semester 2

Perkongsian Teknik Menjawab Soalan Bahasa Melayu Semester 2 dengan pelajar-pelajar Kolej Tingkatan Enam Sultan Abdul Aziz, Kuala Selangor pada 9 Mac 2019 di UNISEL, Bestari Jaya. 

Morfologi - Morfem dan Jenisnya

1.     Morfem  ialah unit tatabahasa yang paling kecil yang mempunyai makna.

·   Morfem terdiri daripada satu unit dan tidak boleh dipecahkan kepada unit bermakna atau nahu yang lebih kecil, contohnya, kata "baca". "Baca" tidak akan berfungsi dan tidak memberikan makna jika dipecahkan kepada “ba” dan “ca”.

·   Sebaliknya, kata "membaca" boleh dipecahkan kepada dua morfem, iaitu "mem-" dan "baca".

·    Jadi, perkataan boleh terdiri daripada beberapa morfem.

·    Semua kata ialah mofem tetapi bukan semua morfem ialah kata.

2.     Morfem boleh dibahagikan kepada dua jenis, iaitu morfem bebas dan morfem terikat.

·  Morfem bebas dapat berdiri sendiri dan mempunyai maksud tersendiri, misalnya: guru, rajin, sekolah, periksa.

·   Morfem terikat pula boleh berbentuk imbuhan, misalnya: “mem-”, “per-“, “-kan”, “ber-“. Morfem terikat atau imbuhan tidak mempunyai makna tetapi mempunyai fungsi tatabahasa atau nahu kerana boleh mengubah makna sesuatu kata dan seterusnya makna ayat.

·  Morfem terikat boleh mengubah bentuk kata. Contohnya imbuhan “ber-” dalam “berjalan” telah mengubah bentuk kata “jalan” daripada bentuk tunggal kepada bentuk terbitan.

·    Morfem terikat juga boleh mengubah golongan kata. Contohnya, akhiran “-an” dalam “makanan” telah mengubah golongan kata “makan” iaitu daripada golongan kata kerja kepada golongan kata nama (makanan).

·   Kata akar seperti “tani”, “tawa”, dan “tapa” juga merupakan morfem terikat kerana tidak mempunyai makna. Kata akar memerlukan morfem terikat lain untuk menjadi morfem bebas, contohnya “pe-” untuk kata “petani”.

Soalan STPM 2018

V

Klausa

III

II

I

1    Pernyataan yang manakah yang tidak benar tentang I?

A  Terbahagi kepada tiga jenis

B  Ada yang boleh berdiri sendiri

C  Ada yang mempunyai fungsi nahuan

D  Merupakan unit tatabahasa yang terkecil

Soalan tersebut meminta calon untuk memilih pernyataan yang tidak benar tentang I iaitu morfem. Oleh itu, calon perlu memahami ciri-ciri morfem. Jawapannya A iaitu terbahagi kepada tiga jenis. Morfem sebenarnya terbahagi kepada dua jenis sahaja iaitu morfem bebas dan morfem terikat. Jawapan B, C, dan D memang merupakan ciri morfem yang betul.